Aile İçi Temel Eğitim Programı

(Unicef-Avrupa Birliği ve T.C Hükümeti Ortak Projesi)

Oturum A – Ebeveynlere mektup

Sevgili Ebeveynler,

Benim Ailem Programının ilk oturumunu yaptık. Bir grup olarak birbirimizi tanımaya başladık; birlikte nasıl çalışacağımız üzerine düşündük ve programdan en çok öğrenmek istediğimiz şeyler üzerinde mutabakata vardık. Programın

Birlikte dinleme ve öğrenme

Duyguları anlama ve kendini ifade etme

Çocukların davranışlarını anlama

Olumlu disiplin

Çocuk gelişiminde oyunun önemi

Gelecek. Bundan sonra ne yapacağız?

Ebeveyn olmak, belki de bu hayatta üstleneceğimiz en önemli görev olacaktır. Hepimiz bu görevi en iyi nasıl yapabileceğimizi öğrenmeliyiz. Birbirimizi destekleyebilir, bir grup içerisinde ve evde ailemizle birlikte öğrenebiliriz.

Her oturumdan sonra böyle bir mektup alacaksınız. Mektuplar, o günkü oturumda neler öğrendiğimizin bir özetini sunarak bu konular hakkında başkalarıyla konuşabilmenize olanak sağlayacaktır. Sınıfta tartıştığımız bazı fikirlerin pratikte nasıl işe yaradığını görebilmeniz için evde deneyebileceğiniz bazı etkinlik önerileri olacak. Zaten programın tüm amacı da bu. Ayrıca, mektubun sonunda, üzerinde tartışılan bu fikirleri ortaya koyan bir hikaye de verilmiştir.

İlk oturumumuzda, grup içinde nasıl davranacağımızla ilgili bazı kurallar üzerinde anlaştık. Bu, evde çocuklarımız için koyduğumuz kuralları düşünmemize yol açtı. Şu konuda fikir birliğine vardık: Çocuklarımızın iyi davranmayı öğrenmesini istiyorsak, kişinin ne yapması gerektiğini söyleyen olumlu kurallar (örneğin, “Oyuncaklarını güzelce toplamalısın”), kişinin ne yapmaması gerektiğini vurgulayan olumsuz kurallardan (örneğin, “Oyuncaklarını ortalıkta dağınık bırakmamalısın”) daha iyidir.

Oturumun büyük bir kısmı çocuklarımızı dinlemenin önemiyle ilgiliydi. Bazen çocukların davranışları bizim için kabul edilebilir mahiyette olabilir. Bazen de olmaz. Ama çocuğun öyle davranmasının mutlaka belli bir sebebi vardır.

Çocuğumuzun kabul edilebilir davranışlar sergilemesini istiyorsak ve kabul edilemez davranışlar sergilemesini durdurmayı arzu ediyorsak, bu davranışların nedenlerini anlamamız gerekir. Bu nedenleri bulmak için çocuklarımızı dinlemeli ve onlara, bize söyledikleri şeyleri anladığımızı göstermeliyiz. Bunun anlamı her zaman çocuğun dediği şeyi kabul etmemiz ya da onaylamamız anlamına gelmez; ama çocuğun o şeyi söylediğini kabul ederiz.

Küçük bebekler henüz kelimeleri kullanamasalar da bizimle iletişim kurarlar. Onları anladığımızı, onların yemek, ilgi ya da temiz bez gibi ihtiyaçlarına cevap vererek gösterebiliriz. Onlara sarılabilir ve yumuşak bir ses tonuyla konuşabiliriz.

Çocuklar konuşmayı diğer insanları taklit ederek öğrenir; bu nedenle onlarla sık sık konuşmak ve onların kendilerini ifade etmelerine yardımcı olmak önemlidir. Soru sormak bunun için güzel bir yöntemdir ve “Bu konuda ne düşünüyorsun?” gibi açık uçlu sorular, “Bu iyiydi, değil mi?” gibi kapalı uçlu sorulardan daha yararlıdır. Çünkü kapalı uçlu sorular çocuğun sadece “evet” ya da “hayır” yanıtları vermesine neden olur.

Çocuklarımızı dinlemenin ve söyledikleri şeyi anladığımızı göstermenin en iyi yollarını tartıştık. Bir kişi bize önemli bir şey söylüyorsa, kişinin gözlerine bakarak (yani, çocuğun seviyesine inecek şekilde eğilerek) ve sözünü kesmeyerek, onu dinlediğimizi göstermeliyiz. Kişiyi daha fazla konuşmaya teşvik etmek için başımızı sallayarak ve “evet” vb yüreklendirici sözcükler söyleyerek aktif dinleme uygulamaları yapabiliriz.

Anladığınızı göstermek için kullanabileceğiniz iki yararlı yol vardır:

 

Kişinin ifade ettiği duyguya ad koyun. Örneğin, “Yani kendini hayal kırıklığına uğramış hissediyorsun.”

Bunların bazı örneklerini sınıfta tartışmıştık; daha sonra da konuşup tartışabilmeniz için, aşağıda bu yanıtlara bazı örnekler verdik.

Aşağıda anlatılan her bir durumda;

Bu yanıt çocuğa neler hissettirecektir?

Sizce ebeveyn bu yanıtıyla ne yapmıştır? Lütfen açıklayın.

Çocuğun gelecekte kabul edilemez davranışlar sergilemesini önlemeye daha çok yardımcı olacak bir yanıt düşünebiliyor musunuz?

Ebeveyn, “Orada ne yapmak istediğin umurumda değil, hemen eve gel,”der.

Ebeveyn, “Hemen yatağına yatmazsan seni döverim,” der.

Çocuk öğretmenine kızmıştır.

Ebeveyn, “Büyüklerine her zaman saygı göstermelisin,” der.

Çocuk ellerini yıkamadan sofraya oturur.

Ebeveyn, “Çok pis bir kızsın,” der.

Çocuk köpeklerden korkuyordur.

Ebeveyn, “Ne kadar da korkaksın!” der.

Küçük çocuk yemek yerken yemeği yere döker

Ebeveyn, “Bak kardeşin ne güzel yiyor yemeğini,” der.

Çocuk küçük kardeşine kızmıştır ve hayli gürültülü bir şekilde ağlamaktadır.

Ebeveyn, “Bunu sadece dikkat çekmek için yapıyorsun,” der.

Ebeveyn, “Endişelenme, hiç önemi yok,” der.

Çocuk sürekli söz keserek ebeveyninin ne yaptığıyla ilgili sorular sormaktadır.

Ebeveyn, “Git başımdan. Bunu anlamak için çok küçüksün,” der.

Birbirinizi dinlerken güzel saatler geçirmenizi diliyoruz!

Oturum A - Öykü

Kazların Yolculuğu

Bilim adamları kazların neden bu şekilde uçtuğunu araştırdığında, kazların aslında hiç de “kaz-kafalı” olmadığını bulmuşlar. Aslında, kazlardan alacağımız bazı dersler bile var.

Uçan her kaz, arkasından gelen kaz için kanatlarıyla bir hava akımı yaratır. Bundan faydalanan kazlar, “V” şeklinde uçarak uçma menzillerini yüzde 71 arttırabilmektedir. Diğer bir deyişle, bir grup olarak kazlar, tek başlarına kat edecekleri yolun neredeyse iki katını gidebilirler.

Alınacak ders: Birlikte çalışarak ve birbirimizin çalışmalarından yararlanarak, hedeflerimize ulaşabiliriz.

Alınacak ders: Birlikte çalışmaya devam etmeliyiz. V’nin en önündeki kaz yorulduğunda grubun arkasına gider ve onun arkasındaki kaz, liderin yerini alır.

Alınacak ders: Bir grup, liderliği ve en zor görevleri paylaşarak yoluna devam edebilir. Arkadaki kazlar öndekileri daha hızlı gitmeye teşvik etmek için çeşitli sesler çıkarır.

Alınacak ders: Bir ekip ruhu oluşturmak önemlidir. Ekipte üzerimize düşeni yaptığımızı gösterebilirsek, bu diğerlerini de teşvik edecektir.Kazlardan biri hastalandığında ya da bir sebeple uçamaz hale geldiğinde, gruptan iki kaz ona refakat eder. Kaz tekrar uçabilecek kadar iyileşene ya da ölene dek, diğer iki kaz onun yanından ayrılmaz. “Refakatçi” kazlar daha sonra başka bir gruba katılarak kendi gruplarına ulaşana dek onlarla uçarlar.

Alınacak ders: İşler zora bindiğinde gruba sadık kalmalı ve birbirimizi desteklemeliyiz.Bildiğiniz gibi, bugün grubumuzda biz de yeni bir yola çıktık. Yolculuğun adı Temel Aile Eğitim Programı, Grubunuz bir ekip olarak birlikte çalışacak. Ama biz annelerin, babaların ve tüm aile üyelerinin bu ekibin bir parçası olmasını istiyoruz; çünkü bu şekilde güçlerimizi birleştirebilir ve yaşam yolculuğunun henüz başında olan çocuklarımıza yardımcı olabiliriz.

 

Kaz “V” grubundan ayrıldığında, önündeki kazların yarattığı hava akımının avantajını kaybettiği için daha zor uçar. Bunu fark ettiği anda da hemen gruba geri döner.Kazların havada “V” şeklinde nasıl uçtuğunu hiç fark ettiniz mi? Çocuk, sevdiği amcası tarafından azarlandığı için üzgündür.Çocuk eve gelmek istemez. altı oturumda içereceği konular şunlardır:Kişinin söylediği şeyi geri yansıtın. Örneğin, “Yani bunun senin için çok zor olduğunu söylüyorsun.” Lütfen bu hafta evde aktif dinleme alıştırmaları yapın ve çocuğunuzun davranışlarının nedenlerini öğrenmenize nelerin nasıl yardımcı olduğunu tartışın.Bazen çocuklarımızın iyi davranış sergilemesine yardımcı olmayan yanıtlar veririz. Çocuk yatmak istemez.Çocuk ağlamaktadır, çünkü bir arkadaşıyla kavga etmiştir.Ebeveyn, “Ondan uzak dur yeter,” der.